Yönetmelik kapsamında yükümlü olarak tanımlanan kurum ve kuruluşlar, Yönetmelikte tanımlanan süreler içerisinde su verimliliği sistemini kurmakla ve Yönetmelik Ek-3’te yer alan kriterleri sağlayarak mavi su verimliliği belgesi başvurusu yapmakla yükümlüdür.

Su verimliliği sistemini kurmakla yükümlü olanlardan, Yönetmeliğin 7'nci maddesinde belirtilenler ilk etapta mavi su verimliliği belgelendirmesinin ardından belirtilen süreler içerisinde yeşil su verimliliği belgelendirmesi için başvuru yapmak zorundadır. Yeşil su verimliliği belgelendirme sürecinin tamamlanmasının ardından gönüllülük esasına binaen turkuaz su verimliliği belgesi için başvuru yapılır.

Yönetmelik kapsamında yükümlü ve gönüllü başvuru sahipleri için belge başvuru koşulları kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzlarında tanımlanmış olup Kılavuzlarda belirtilen şartlar çerçevesinde su verimliliği sistemini kurularak belgelendirme süreçleri yürütülür. Su verimliliği sistemini kuran başvuru sahiplerine mavi su verimliliği belgesi verilir. Gönüllü başvuru sahibi kurum ve kuruluşlar için mavi su verimliliği belgelendirmesinin ardından öncelik sırası bulunmaksızın yeşil veya turkuaz su verimliliği belgesi için başvuru yapılabilir.

Kılavuzlara erişim için lütfen tıklayınız: https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196 

Belgelendirme süreçleri Su Verimliliği Bilgi Sistemi üzerinden dijital olarak yürütülecektir. Belge başvuruları için https://csys.tarimorman.gov.tr/ adresinden bilgi sistemine giriş yapıldıktan sonra ekranlarda yer alan yönlendirmelere uygun olarak belge başvuruları yapılacaktır. 

Başvurular yalnızca su verimliliği bilgi sistemi üzerinden alınacak olup başka yollarla (örneğin elden, posta, faks, elektronik posta, vb. yollarla) gönderilen başvurular değerlendirmeye alınmayacaktır. Bilgi sistemi üzerinden yapılan belge başvurularının bilgi sisteminde yer alan Su Verimliliği Bilgi Sistemi Teknik Yardım Kılavuzlarına uygun şekilde yapılması gerekmektedir.

Su verimliliği bilgi sistemi için tıklayınız: https://csys.tarimorman.gov.tr/. 

Mavi, Yeşil ve Turkuaz Belgelendirme sürecinde öncelikle Mavi Belgenin alınması gerekmektedir. Yönetmelik kapsamında yükümlülüğü belirlenenler Mavi Su Verimliliği Belgelendirmesinin ardından Yönetmelikte belirtilen süreler içerisinde yeşil su verimliliği belgelendirmesi için başvuru yapmak zorundadır. Ancak belirtilen süreler (yerel yönetimler için 3 yıl, diğerleri için 5 yıl) Yeşil Belgeye başvuru için tanınan azami süreler olup bu süreden önce de Yeşil Belge için başvuru yapılabilir. 

Su verimliliği belgelendirme süreçleri ve Su Verimliliği mevzuatı kapsamında yapılacak veri girişleri su verimliliği bilgi sistemi üzerinden dijital altyapıyla yürütülmektedir (Su Verimliliği Bilgi Sistemine giriş için tıklayınız). 

Belgelendirme süreçleri, https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196 adresinde yer alan kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzları ile bilgi sistemi üzerinden belge başvurularına ilişkin Teknik Yardım Kılavuzlarında belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yürütülecektir. Başvurular yalnızca su verimliliği bilgi sistemi üzerinden alınacak olup başka yollarla (örneğin elden ya da posta yoluyla, faks, elektronik posta vb. yollarla) gönderilen başvurular değerlendirmeye alınmayacaktır.

İlk başvuru dosyası matbu formatta ve elden (manuel olarak) sunulmuş olan belge başvurularının değerlendirme süreci Yönetmelikte belirtilen süreler içerisinde değerlendirilerek sonuçlandırılacaktır. Bu kapsamda, bilgi sisteminin hizmet girdiği tarihten önce yapılan başvurularda aşağıdaki şekilde işlem yapılacaktır:

Yönetmelikte sayılan faaliyetler kapsamında, su verimliliği resmi internet sitesinde (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer alan kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzlarında belirtilen usul ve esaslara uygun olarak su verimliliği sistemleri kurularak belgelendirme süreçleri yürütülecektir.

Su verimliliği sistem kurulumu adımlarında olan mevcut durumun ve su verimliliği hedeflerinin belirlenmesi, su verimliliği planlarının hazırlanması, eğitim ve farkındalık faaliyetlerinin yürütülmesi vb. süreçler mavi su verimliliği belge başvuru kriterleri arasında yer almakta olup Kılavuzlarda detaylı olarak açıklanmaktadır. Yönetmelikte belirtilen hususlara yönelik olarak hazırlanan söz konusu kılavuz ve yardımcı dokümanlar su verimliliği resmi internet sitesinde (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer almaktadır.

Hedefler Mavi Belgenin geçerlilik süresi olan 5 yıllık projeksiyonları yansıtacak şekilde belirlenir. Belirlenen hedefler, Yönetmelikte belirtilen süreler içerisinde başvuru yapılması zorunlu tutulan Yeşil Su Verimliliği Belgesi kriterlerinin karşılanmasına da katkı sağlamalıdır. Hedefler belirlenirken Yeşil Belge kriterlerinin de dikkate alınması tavsiye edilmekte olup Yeşil Belgenin kriterlerinin (örneğin su kullanımının %10’unun geleneksel olmayan kaynaklardan sağlanması) doğrudan hedef olarak belirlenmesine yönelik zorunluluk bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin mevcut durumu, ihtiyaçları, tespit edilen sorunlar, çözüme yönelik aksiyonlar, başvuru sahibinin altyapısı, beşerî ve mali kaynakları dikkate alınarak su verimliliği hedefleri belirlenebilir.

Belirlenen hedefler başvuru sahibinin gelecek projeksiyonlarının ortaya koyulması, gelecek dönemlerde su temininin güvenli bir şekilde sağlanması ve belge sahibi kuruluşun su güvenliği konusunda proaktif tavır almasını sağlayacaktır. Söz konusu hedeflerin; Mavi Belge süresi içerisinde ulaşılabilir olması, Yeşil Belgeye hazırlık mahiyetinde olması ve başvuru sahibinin su verimliliği konusunda ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde tanımlanması gerekmektedir. Su verimliliği sisteminin kurulumu aşamasında beyan edilen bilgiler bilgi sistemi üzerinde yıllık olarak güncellenir ve hazırlanan su verimliliği planları plan dönemi (5 yıl) sonunda değerlendirilir. Planlamalara ilişkin hedefler ve eylemler yıllık olarak izlenir ve talep edilmesi halinde izleme sonuçları Bakanlığa sunulur.  Plan dönemi sonunda oluşturulacak raporlar; hedeflere ulaşma durumu, hedeflere ulaşılamaması durumunda gerekçeleri ve çözüm önerilerini içerecek şekilde hazırlanır. Belirlenen hedeflere ulaşılamaması durumunda yaptırım uygulanmaz ancak bir sonraki planlama aşamasında önceki plan döneminin sonuçları (hedeflerin sağlanamama sebepleri ve çözümleri) dikkate alınarak hedefler ve planlar tasarlanır.

Bakanlığımızca su verimliliği sistemlerinin kurulması ve belgelendirmesine yönelik sürecin dijital altyapıyla yürütülmesini amaçlayan su verimliliği bilgi sistemi açılmış olup https://csys.tarimorman.gov.tr/ adresi üzerinden başvurular alınmaktadır. Belgelendirme süreçleri, https://suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196 adresinde yer alan kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzları ile bilgi sistemi üzerinden belge başvurularına ilişkin Teknik Yardım Kılavuzlarında belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yürütülecektir. Başvurular yalnızca su verimliliği bilgi sistemi üzerinden alınacak olup başka yollarla (örneğin elden ya da posta yoluyla; faks, elektronik posta, vb. yollarla) gönderilen başvurular değerlendirmeye alınmayacaktır.

Yönetmelik kapsamında kurulacak olan su verimliliği sisteminin ilk adımı olan su verimliliği ekibi aşağıdaki şekilde oluşturulur:

• Ekip lideri: Genel koordinasyonu, iletişimi sağlar, ilerlemeleri takip eder. Bu göreve en fazla bir kişi görevlendirilebilir.
• Eğitim sorumlusu/sorumluları: Eğitim ve farkındalık çalışmalarını yürütür. Bu görev için en az bir kişi görevlendirilir; gerekli görülmesi halinde birden fazla kişi görevlendirilebilir.
• Yardımcı personel: Başvuru sahibi kurum/kuruluşun büyüklüğü ve özelliğine uygun yeterli sayıda teknik personel görevlendirilir.

Su verimliliği ekibinin oluşturulmasına ilişkin detaylı bilgi su verimliliği resmi internet sitesinde (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer alan kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzlarında yer almaktadır.

Su verimliliği ekibinin kurulmasına ilişkin detaylar kılavuzların 2.2.1 numaralı başlığı altında yer almaktadır:

• Doküman: Endüstriyel/Kentsel/Tarımsal Su Verimliliği – Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu
• Başlık: 2.2.1. ADIM - 1: SU VERİMLİLİĞİ EKİBİNİN OLUŞTURULMASI

Yönetmeliğin Ek-1’inde (endüstriyel faaliyetler için bkz. Belge başvuru Kılavuzları) yükümlü olarak tanımlanan kurum ve kuruluşlar tarafından su verimliliği sistemleri kurularak, uhdelerinde yer alan hizmet binaları, endüstriyel tesisler, sanayi bölgeleri, yerleşkeler, kampüsler gibi fiziki yapılar için su verimliliği belge başvurusu yapılır. Yönetmelikte sayılan; yerel yönetimler, bina ve yerleşkeler, endüstriyel faaliyetler ve tarımsal sulamalar kapsamında birden fazla kategoride yükümlülüğü bulunan kurum ve kuruluşlar her bir kategori için ayrı belge başvurusunda bulunurlar.

Yönetmelik kapsamında açıkça tanımlanmış farklı yükümlü sınıflarında yer alan kurum ve kuruluşların aynı yerleşke veya fiziki alan içerisinde faaliyet gösterdiği hallerde her bir yükümlü tarafından münferit olarak su verimliliği sistemi kurularak ayrı ayrı belge başvurusu yapılır (yükümlü sınıflarına ilişkin tablo aşağıda yer almaktadır). Sayılan kategoriler altında farklı yükümlü sınıfları tanımlanmış olup, aynı kuruluşun birden fazla yükümlü sınıfında yer alması durumunda her bir başvuru sınıfı için ayrı belge başvurusu yapılır. Yönetmelik gereği belgelendirme süreçleri aşağıdaki tablolarda yer alan sektör, kategori ve yükümlü sınıfları kapsamında yürütülecektir.

BAŞVURUYA ESAS SEKTÖR - KATEGORİ - SINIFLANDIRMA SİSTEMİ

KENTSEL SU VERİMLİLİĞİ - YEREL YÖNETİMLER

KENTSEL SU VERİMLİLİĞİ - BİNA VE YERLEŞKELER

ENDÜSTRİYEL SU VERİMLİLİĞİ - ENDÜSTRİYEL FAALİYETLER

TARIMSAL SU VERİMLİLİĞİ - SULAMA TESİSLERİ

Su Verimliliği Belgesi, yükümlü olarak tanımlanan kurum ve kuruluşların uhdelerinde yer alan hizmet binaları, endüstriyel tesisler, sanayi bölgeleri, yerleşkeler, kampüsler gibi fiziki yapılar için tesis/yer bazlı olarak düzenlenmekte olup lokasyonun değişmesi durumunda yeniden belge başvuru yapılması gerekmektedir.

Yönetmelik gereği milli güvenlik kapsamında sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar için veri girişi ve belgelendirme şartı aranmaz. Devletin güvenliği, savunması ve istihbaratıyla doğrudan ilgili yapılar (askeri yapılar, istihbarat kurumları, kolluk kuvvetleri, savunma sanayi tesisleri vb.), devletin ve ülkenin güvenliği için kritik ve stratejik kuruluşlar ve altyapılar ile bu kurum ve kuruluşlarla ilişkisi bulunan (iş birliği yapan, sözleşmesi bulunan, ürün/mal/malzeme tedarik eden vb.) kuruluşlar bu kapsamda değerlendirilir. Söz konusu kurum ve kuruluşlar için yükümlülük bulunmamaktadır ancak isteğe bağlı olarak gönüllü statüsünde su verimliliği sistemini kurabilirler.

Su verimliliği eğitimlerine ilişkin detaylı bilgi su verimliliği resmi internet sitesinde (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer alan kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzlarında yer almaktadır.

Başvurular esnasında sunulan veriler başvuru tarihinden önceki takvim yılına ait olmalıdır. 

• Doküman: Endüstriyel/Kentsel/Tarımsal Su Verimliliği – Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu
• Başlık: 2.2.5. ADIM - 5: SU VERİMLİLİĞİ EĞİTİMLERİNİN DÜZENLENMESİ

Yeraltı ve yerüstü tatlı su kaynakları dışında kalan sular, geleneksel olmayan su kaynakları kapsamında değerlendirilir. Bilinen tatlı su kaynakları (nehir, göl, baraj, kuyu gibi yeraltı ve yerüstü kaynakları) dışında kalan yağmur suları, gri sular, arıtılmış atıksular, tarımdan dönen sular, acı sular, deniz suları vb. sulardan kullanım alanına bağlı olarak ihtiyaç duyulan ön işlemler uygulanarak tatlı su kaynaklarının yanında tamamlayıcı su kaynakları olarak istifade edilir. Geleneksel olmayan su kaynaklarının kullanım oranının artırılması kısıtlı olan mevcut tatlı su kaynakları üzerindeki baskıların azaltılması için oldukça önemlidir.

Başvuru sahibinin ilgili belge kriteri kapsamında, başvuru sahibi kendi kurmuş olduğu geri kazanım tesisinden veya kendisi dışındaki bir kaynaktan arıtılarak geri kazanılmış atıksu, yağmur suyu, gri su ve benzeri geleneksel olmayan su kaynağı temin edebilir ve kendi ihtiyaçları için uygun alanlarda kullanabilir. Bu tür durumlarda geri kazanılmış atıksular başta olmak üzere geleneksel su kaynaklarını sağlayan ve kullanan tüm taraflar kriterleri karşılamış sayılırlar.

Örneğin, bir yerel yönetim, sanayi bölgesi tarafından işletilen atıksu geri kazanım tesisinden elde edilen geri kazanılmış atıksuların yerel yönetimin kendisi, endüstriyel tesisler, sanayi bölgeleri, tarımsal üreticiler, turizm tesisleri vb. farklı yükümlü grupları tarafından kullanılması halinde, belge kriterinde yer alan oranların karşılanması halinde, hem geri kazanım sağlayan taraflar, hem yararlanan taraflar belge kriterini karşılamış sayılırlar.

Yönetmelik gereği organize sanayi bölgelerinde, endüstri bölgelerinde, serbest bölgelerde, havalimanlarında, konaklamalı turizm işletmelerinde ve üniversite kampüslerinde yağmur suyu ve gri su sistemlerinin kurulması gerekmektedir.

Binalarda yağmur suyu hasadına yönelik uygulamalarda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği hükümleri esas alınır. Yağmur suyu hasadına yönelik yükümlüler kapsamında, yeni yapılacak yapılarda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 57nci maddesi, yedinci fıkrasının (a) bendine uygun şekilde tasarlanan yağmur suyu toplama sistemlerine yer verilir. Yağmur suyu toplama sistemi bulunan yapılarda, gri su sisteminin yağmur suyu toplama sisteminden ayrı planlanması esastır. Sistemde kullanılacak depolama tankları; bina bünyesinde, çekme mesafelerini ihlal etmemek kaydıyla bahçe zemini üstü veya altında, arka ve yan bahçelerde zemin altında, ön bahçede ise yol cephesine 2 metreden fazla yaklaşmamak kaydıyla zemin altında, herhangi bir öncelik sırası olmaksızın konumlandırılabilir. Yağmur suyu toplama sistemleri için TS EN 16941-1 Yerinde içilemez su sistemleri - Bölüm 1: Yağmur suyu kullanımı için sistemler standardına uyulur. Yağmur suyu yalnızca çatı yüzeylerinden elde edilir ve parsel bahçelerinin sulanmasında veya tuvalet rezervuarlarında/sifonlarında kullanılır.

Gri su uygulamaları Su Verimliliği Yönetmeliği yayım tarihi itibarıyla yeni projelendirilen alanlarda zorunludur. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapı ruhsatı başvurusunda bulunulmuş olan yapılar ve 6306 sayılı Kanun kapsamında noter onaylı inşaat sözleşmesi düzenlenmiş olan yapılar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yapım işlerine yönelik ihale kararı veya ihale tarihi alınmış olan yapılar için zorunluluk bulunmamakta olup parselde yeni yapılacak yapılar için gri su sistemlerinin kurulması zorunludur. Gri su sistemlerine yönelik yükümlüler kapsamında, yeni yapılacak yapıların projelendirme aşamasında yağmur suyu ve gri su tesisatına yönelik yapıların da tasarımlarına yer verilir. Gri su sistemleri için TS EN 16941-2 Yerinde içilemez su sistemleri - Bölüm 2: Arıtılmış gri suyun (lavabo atık suyu) kullanımına yönelik sistemler standardına uyulur. Gri su sistemlerinde yalnızca duş, küvet gibi yıkanma yerlerinden ve el-yüz yıkama lavabolarından elde edilen hafif gri su toplanabilir. Gri su sistemlerinden temin edilen su yalnızca tuvalet rezervuarlarında/sifonlarında kullanılabilir.

Mavi Su Verimliliği Belgesi kapsamında öncelikle yüksek su kullanımı gerçekleşen başlıca alanlarda su verimli ekipman kullanımına geçilmesi, Yeşil Belge süreci içerisinde de diğer alanlarda gerekli ekipman değişikliklerinin tamamlanması gerekmektedir. Ancak Mavi Belge süresi içerisinde, yeni yapılan yapılarda ve mevcut yapılar içerisindeki onarım/tadilat/yenileme süreçlerinde su verimli ekipmanların kullanılması gerekmektedir.

Su verimliliği potansiyelinin, müdahale alanlarının, ihtiyaç duyulan tekniklerin belirlenmesi ve etki analizinin ve sağlanacak verimliliğinin takibi için her türlü su kullanımlarını kayıt altına alınması, düzenli olarak izlenmesi ve mevcut durum analizinde bu bilgilerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Belgelendirmeye esas su verimliliği sisteminin bileşenleri (mevcut durum analizi, hedefler, planlamalar, eğitimler vb.) bu bilgiler üzerine tesis edilmelidir.  Bu sebeple, su ve atıksu bilgilerinin ölçülmesi, kayıt altına alınması veya bilimsel yaklaşımlarla tahmin edilerek başvuru sürecinde beyan edilmesi gerekmektedir. Söz konusu bilgiler için tesis içerisindeki su kullanım alanları, su akışları, çalışan sayısı, üretim kapasitesi, proses bilgileri, su-atıksu kütle denklikleri ve kabul görmüş mühendislik varsayımları esas alınarak bilimsel yaklaşımlar veya rasyonel tahminleme (ekstrapolasyon/enterpolasyon) yöntemleriyle yaklaşık değerler hesaplanabilir. Ancak Mavi Belgeden sonraki 5 yıl içerisinde (Yeşil Belge başvurusu öncesinde) su tüketimlerinin sayaçlarla düzenli olarak ölçülerek kayıt altına alınması gerekmektedir.

Yönetmelik kapsamında yükümlülük dağılımı faaliyetlerin konusuna ve yapısına göre tanımlanmıştır. Aynı başvuru sahibinin farklı faaliyetleri için farklı sektör/kategori/sınıflarda ayrı ayrı yükümlülükleri bulunabilir. Aynı tüzel kişilik için yükümlülük getiren her faaliyet için ayrı belge başvurusu yapılır ve her faaliyeti için ayrı belge düzenlenir. Hem endüstriyel üretim hem de tarımsal (bitkisel) üretim gerçekleştiren bir başvuru sahibi;

• Endüstriyel üretim faaliyetleri için: Endüstriyel su verimliliği sektöründe, endüstriyel işletmeler kategorisinde, Endüstriyel Su Verimliliği Belge Başvuru Kılavuzunun Ek-1'inde yer alan faaliyetler kapsamında belge başvurusu;
• Tarımsal üretim faaliyetleri için: Tarımsal su verimliliği sektöründe, sulama tesisleri kategorisinde, Tarımsal Su Verimliliği Belge Başvuru Kılavuzunda tanımlanan şartlara uygun şekilde ayrı ayrı belge başvurusu yapacaktır.

Bakınız: 

• Endüstriyel Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu için: https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 
• Tarımsal Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu için: https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2202 

Çevre kanunu başta olmak üzere mer'i mevzuat gereği gerekli yaptırımlar uygulanabilir. Ancak Yönetmeliğin maksadı öncelikle, iklim değişikliğine uyum, su krizlerine dayanıklılık ve su arzı bakımından üretimin sürdürülebilirliği için paydaşlara rehberlik sağlanmasıdır. Diğer yandan, Yönetmeliğin uygulanması için yürürlükteki mevzuat araçlarıyla caydırıcılık sağlanabilir.

Başvuru sürecinde talep edilen su kullanım bilgileri (toplam su kullanımı, evsel-endüstriyel-peyzaj sulama-diğer su kullanımları vb.) kapsamında beyan edilecek bilgiler gerçek su kullanım miktarlarını yansıtmalıdır. Bu sebeple kuyular da dahil toplam ve reel su kullanımı beyan edilmelidir.

Çevre Kanunu başta olmak üzere mer'i mevzuat gereği gerekli yaptırımlar uygulanabilir; ancak Yönetmeliğin maksadı öncelikle, iklim değişikliğine uyum, su krizlerine dayanıklılık ve su arzı bakımından üretimin sürdürülebilirliği için paydaşlara rehberlik sağlanmasıdır. Diğer yandan, Yönetmeliğin uygulanması için yürürlükteki mevzuat araçlarıyla caydırıcılık sağlanabilir.

Yönetmeliğin Ek-1’inde sayılan kurum ve kuruluşların uhdesinde yer alan/faaliyet gösteren bina, tesis, işletme, yerleşke, kampüs, bölge vb. yapıların kendi yönetim birimleri tarafından gerekli hazırlıklar ve planlamalar yapılarak su verimliliği sistemleri kurulur ve mavi su verimliliği belge başvurusu yapılır.

Su verimliliği sistemi kurulan bina, tesis, işletme, yerleşke, kampüs, bölge vb. yapılara ilişkin belge başvuru süreci ilgili yapıların kendi yönetimleri tarafından yürütülür.

Havalimanı örneğinde su verimliliği sisteminin kurulumu ve belgelendirme sürecinin yürütülmesinden havalimanı idaresi sorumludur.

Yükümlüler birbirinden bağımsız faaliyet gösteren ve idari ana hizmet binası olarak kullanılan yerleşkeler ve yerleşke içerisinde yer almayan (farklı bir adreste yer alan) her bir tekil bina için su verimliliği sistemlerini ayrı ayrı kuracak belge başvurularını da ayrı ayrı yapacaklardır. Yerleşke içerisindeki binalar için ayrı ayrı başvuru yapılmayacak olup yerleşkenin tamamı için su verimliliği sistemi kurularak mavi belge başvurusu yapılacaktır.

Birden fazla hizmet binası olan kamu kurum ve kuruluşları için; binaların tek bir yerleşke içinde yer alması durumunda yerleşke için tek bir belge, binaların birbirinden bağımsız ve farklı konum ve yerleşkelerde yer alması durumunda her hizmet binası için ayrı su verimliliği sistemi kurularak belge başvurusunun yapılması gerekmektedir.

Fiziksel olarak aynı bina ve/veya yerleşkeyi paylaşan birden fazla farklı kamu kurum ve kuruluşunun su verimliliği sistem kurulumu ve belgelendirme süreci bina ve/veya yerleşkenin ortak/üst yönetimi tarafından yürütülecektir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının uhdesindeki endüstriyel faaliyetler ve tarımsal sulamalar için ayrıca su verimliliği sistemi kurularak, bulundukları kategori için su verimliliği belgelendirme süreçleri yürütülecektir.

Yönetmelikte bina ve yerleşkeler kategorisinde su verimliliği sistemi kurmakla yükümlü bulunan “kamu kurum ve kuruluşları” kapsamında, Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Yürütme organlarının merkez ve taşra ana hizmet birimleri yer almaktadır.

Bu kamu kurum ve kuruluşları;

• Cumhurbaşkanlığı Kabinesi (Bakanlıkların merkez ve taşra teşkilatları ve bağlı kurum/kuruluşları),
• Bağımsız/Düzenleyici Denetleyici Kurum ve Kuruluşları,
• Cumhurbaşkanlığına Bağlı Kuruluşları,
• Valilikler ve bağlı birimleri,
• Kaymakamlıklar ve bağlı birimleri,
• Belediyeleri

kapsar.

Bina ve yerleşkeler kategorisinde, sayılan kamu kurum ve kuruluşları, 50 ve üzeri çalışanı bulunan idari ana hizmet binaları/yerleşkeleri için yükümlüdür. 50 altında çalışanı bulunan idari ana hizmet binaları/yerleşkeleri için gönüllü olarak başvuru yapılabilir.

Yönetmelikte bina ve yerleşkeler kategorisinde yer alan havalimanları ticari yolcu taşımacılığı yapılan sivil havalimanlarını kapsar. Yönetmeliğin 7. Maddesinin üçüncü fıkrasında belirtildiği şekilde, havalimanları mavi su verimliliği belgelerini almalarının ardından en fazla 5 (beş) yıl içinde yeşil su verimliliği belgesi için başvuru yapmakla yükümlüdür. Ticari yolcu taşımacılığı yapılan sivil havalimanları dışındaki havalimanları gönüllü olarak başvuru yapabilirler.

Yönetmelikte bina ve yerleşkeler kategorisinde su verimliliği sistemi kurmakla yükümlü bulunan iş merkezi ve ticari plazalar, tapu kütüğünde iş veya ticaret yeri olarak geçen, 1000 metrekareden büyük parsel alanına, yeme-içme, eğlence, tuvalet ve hijyen alanları gibi ortak kullanım alanlarına sahip olan iş merkezi ve plazaları kapsar. Birden fazla yükümlünün faaliyet gösterdiği iş merkezleri ve plazalarda ortak yönetim tarafından su verimliliği sistemi kurularak belge başvurusu yapılır. Birden fazla yükümlünün bulunduğu ve ortak yönetimi olmayan yapılar bu kapsamda değerlendirilmezler.

Yönetmelikte bina ve yerleşkeler kategorisinde su verimliliği sistemi kurmakla yükümlü bulunan alışveriş merkezleri, Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alan nitelikleri haiz alışveriş merkezlerini kapsar.

Bu kapsamda, aşağıdaki niteliklere sahip olan alışveriş merkezlerinin ortak yönetimleri tarafından su verimliliği sistemini kurularak mavi su verimliliği belge başvurusu yapılacaktır:

• Bir yapıya veya alan bütünlüğü içinde yapılar topluluğuna,
• En az beş bin metrekare satış alanına,
• İçinde en az biri büyük mağaza niteliğini taşımak şartıyla beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı en az on işyerine ya da büyük mağaza niteliği taşıyan işyeri bulunmasa dahi beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı en az otuz işyerine,
• Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik kapsamında belirtilen ortak kullanım alanlarına,
• Merkezi bir yönetime sahip olması.

Eğitim kurumları kategorisi şunları kapsar:

• Mili Eğitim Bakanlığına bağlı olan ve 400 ve üzeri öğrencisi bulunan örgün eğitim kurumları,
• Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bağlı olan ve 400 ve üzeri öğrencisi bulunan üniversiteler,
• Mili Eğitim Bakanlığına ve Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı olarak hizmet veren 400 ve üzeri öğrenciye barınma hizmeti sağlayan öğrenci yurtlarını kapsar.

Yükseköğretim kategorisinde kampüs içerisinde yer almayan üniversiteler yalnızca mavi su verimliliği belgesi için başvuru yapacaklardır. Öğrenciler için akademik alanlar, yurtlar ve konaklama tesisleri, sosyal alanlar, spor tesisleri, sağlık hizmetleri, ulaşım ve altyapı hizmetleri, yeşil alanlar ve doğal alanları bulunan kampüs alanlarına sahip olan üniversiteler ise mavi su verimliliği belgelerini almalarının ardından en fazla 5 (beş) yıl içerisinde yeşil su verimliliği belgesi için başvuru yapmakla yükümlüdür.

Sağlık kuruluşları kategorisi; kamu, üniversite ve özel hastanelerden yataklı tedavi hizmeti sunan, 100 ve üzeri yatak kapasitesine sahip ve Sağlık Hizmet Sunucularının Basamaklandırılmasına Dair Yönetmelik kapsamında tanımlanan ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti sağlayıcıları ile entegre sağlık kampüslerini (şehir hastaneleri) kapsamaktadır.

Yönetmeliğin Ek-1’inde belirtilen 100 ve üzeri odası bulunan konaklamalı turizm işletmeleri yalnızca mavi su verimliliği belgesi için başvuru yapacaklardır. Konaklamalı turizm işletmeleri kategorisi; Kültür ve Turizm Bakanlığından alınmış Turizm İşletme Belgesi bulunan ve Turizm Tesisleri Uygulama Yönetmeliğinde “turizm tesisi” olarak tanımlanan faaliyetleri kapsamaktadır.

Turizm Tesisleri Uygulama Yönetmeliğinde turizm tesisleri; Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre belgelendirilen, turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı dört ve beş yıldızlı oteller ile dört ve beş yıldızlı tatil köyleri olarak tanımlanmaktadır. Yönetmeliğin 7. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtildiği şekilde, 250 oda ve üstü kapasiteli konaklamalı turizm işletmeleri mavi su verimliliği belgelerini almalarının ardından en fazla 5 yıl içinde yeşil su verimliliği belgesi için başvuru yapmakla yükümlüdür. 250 odadan daha az kapasiteye sahip konaklamalı turizm işletmeleri ise yeşil ve turkuaz su verimliliği belgeleri için gönüllü olarak başvurabilir.

Tren ve otobüs terminalleri kategorisi; il merkezlerinde faaliyet gösteren, şehirlerarası yolcu transferleri gerçekleştirilen ve yolcu hizmet alanlarını (bilet satış ofisleri ve gişeleri, bekleme salonları, yeme-içme alanları, alışveriş noktaları vb.) içeren tren garlarını ve merkezi otobüs terminallerini kapsar. İl merkezleri dışındaki ilçe ve beldelerde faaliyet gösteren tren garları ve otobüs terminalleri gönüllü olarak başvuru yapabilir.

Büyükşehir vasfı taşıyan illerde belediyeler ile su ve kanalizasyon idareleri ayrı ayrı su verimliliği sistemlerini kurarak mavi su verimliliği belgesi için münferit başvuru yaparlar. Yerel Yönetimler kategorisinde su verimliliği sistemini kurarak mavi su verimliliği belgesi alan belediyeler ile su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlükleri tarafından ayrıca kendi idari bina ve yerleşkeleri için kamu kurum ve kuruluşları kategorisinden “Bina ve Yerleşkeler - Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu” dikkate alınarak su verimliliği sistem kurulumu ve mavi su verimliliği belge başvurusu yapılır. Yeşil su verimliliği belgesi başvuru sürecinde ise hazırlanacak olan Yeşil Su Verimliliği Başvuru ve Uygulama Kılavuzlarında belirtilen şekilde büyükşehir belediyeleri ile su ve kanalizasyon idareleri kendi uhdelerinde kalan kriterleri karşılayarak her biri münferit belge başvurusunda bulunurlar.

Yerel yönetimler kategorisinde kurulacak su verimliliği sistemi çalışmaları (mevcut durum analizi, hedeflerin belirlenmesi, planlamaların yapılması, eğitimlerin düzenlenmesi vb.) yerel yönetimin hizmet vermekle yükümlü olduğu mücavir alan için yapılır.

Yerel yönetimler için su verimliliği sisteminin kurulması kapsamındaki sorumlulukları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Bina ve yerleşkeler kategorisinde ise büyükşehir belediyeleri ve su ve kanalizasyon idareleri kendi hizmet binalarında/yerleşkelerinde su verimliliği sistemini kurarak her bir yükümlü ayrı ayrı mavi su verimliliği belgesi ile belgelendirilirler.

Büyükşehir belediyeleri, su ve kanalizasyon idareleri, il belediyeleri ve büyükşehir dışındaki nüfusu 50.000 üzerindeki ilçe belediyelerinin Yönetmelikte sayılan (i) yerel yönetimler, (ii) bina ve yerleşkeler, (iii) endüstriyel faaliyetler ve (iv) tarımsal sulamalar kategorilerinde faaliyetleri bulunabileceğinden her kategori için ayrı başvuru yapılacaktır.

Belediyeye ait yapıların kendi yönetim birimleri tarafından gerekli hazırlıklar ve planlamalar yapılarak su verimliliği sistemi kurulur.

Yerel Yönetimler Kategorisinde:

• Büyükşehir belediyeleri; ilde su verimliliği eğitimleri, kentsel yeşil alanlarda kurakçıl peyzaj uygulamaları ve kent ölçekli yağmur suyu hasadı (ayrık yağmur suyu şebekesi, makro ölçekli yağmur suyu hasadı alanları) gibi su verimliliği uygulamalarına ilişkin analizler, hedefler, planlamalardan sorumlu olacaktır.
• Su ve kanalizasyon idareleri; Su verimliliği eğitimleri, ilde su-atıksu yönetimi kapsamında su kayıplarının azaltılması ve atıksu geri kazanımı konularında yapılacak analizler, hedefler, planlamalardan sorumlu olacaktır.
• İl belediyeleri ile büyükşehir dışındaki nüfusu 50.000 üzerindeki ilçe belediyeleri; ilde su verimliliği eğitimleri, kentsel yeşil alanlarda kurakçıl peyzaj uygulamaları ve kent ölçekli yağmur suyu hasadı (ayrık yağmur suyu şebekesi, makro ölçekli yağmur suyu hasadı alanları), su-atıksu yönetimi kapsamında su kayıplarının azaltılması ve atıksu geri kazanımı gibi su verimliliği uygulamalarına ilişkin analizler, hedefler, planlamalardan sorumlu olacaktır.
• Mavi su verimliliği belgesinin alınmasını müteakip en geç üç yıl içerisinde yerel yönetimler tarafından yeşil su verimliliği belgelendirmesi için gerekli kriterler sağlanarak başvuru yapılır.

Bina ve Yerleşkeler Kategorisinde;

Büyükşehir belediyeleri, su ve kanalizasyon idareleri, büyükşehir olmayan il belediyeleri ve büyükşehir dışında kalan nüfusu 50.000 üzerinde olan ilçe belediyeleri 50 ve üzeri çalışanı bulunan idari ana hizmet binaları/yerleşkelerinde su verimliliği için mevcut durumun analizi, hedeflerin belirlenmesi, planlamaların yapılması ve su verimliliği sistemlerinin kurulmasından sorumlu olacaktır.

Endüstriyel Faaliyetler Kategorisinde;

Belediyelere ait iştirakler kapsamında; bitkisel üretim dışında kalan üretim faaliyetleri endüstriyel faaliyet olarak değerlendirilir. (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer alan Endüstriyel Su Verimliliği - Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunun Ek-1’inde yükümlü olarak listelenen güncel NACE kodlarını haiz iştirak kuruluşlarının yönetimleri tarafından su verimliliği sistemi kurularak mavi su verimliliği belge başvurusu yapılır. Mavi su verimliliği belgelendirmesinin ardından Yönetmelikte belirtilen süreler zarfında Yeşil Su Verimliliği Belgesi için gerekli şartlar sağlanarak başvuru yapılır.

Tarımsal Sulamalar Kategorisinde;

Belediyelere ait sulama tesisleri ve bitkisel üretim yapılan iştirakler tarımsal sulama kategorisinde değerlendirilir. 500 hektar ve üzerindeki alanlar için hizmet sağlayan belediye sulama tesisleri için su verimliliği sistem kurulumu ve mavi su verimliliği belge başvurusu yapılır. Mavi su verimliliği belgelendirmesinin ardından Yönetmelikte belirtilen süreler zarfında Yeşil Su Verimliliği Belgesi için gerekli şartlar sağlanarak başvuru yapılır.

Büyükşehir vasfı taşıyan illerde belediyeler ile su kanalizasyon idareleri ayrı ayrı su verimliliği sistemlerini kurarak mavi su verimliliği belgesi için münferit başvuru yaparlar. Yerel yönetimler kategorisinde su verimliliği sistemini kurarak mavi su verimliliği belgesi alan büyükşehir belediyeleri ile su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlükleri Yönetmelik gereği, mavi su verimliliği belgesinin alınmasını müteakip en fazla 3 (üç) yıl içerisinde yeşil su verimliliği belgesi için başvuru yapmakla yükümlüdür. Yeşil su verimliliği belgesi başvuru sürecinde ise hazırlanacak olan Yeşil Su Verimliliği Belgesi Başvuru ve Uygulama Kılavuzlarında belirtilen şekilde belediyeler ile su ve kanalizasyon idareleri kendi uhdelerinde kalan kriterleri karşılayarak her biri münferit belge başvurusunda bulunurlar.

Mavi su verimliliği belgesi alan büyükşehir belediyeleri ile su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlükleri, mavi su verimliliği belgesinin alınmasını müteakip en fazla 5 (beş) yıl içerisinde yeşil su verimliliği belgesi için başvuru yapmakla yükümlüdür.

Yeşil su verimliliği belgelendirme süreçlerinde;

Büyükşehir belediyeleri aşağıdaki hususlardan sorumludur:

• Kentsel atıksu arıtma tesislerinde geri kazanılan atıksuların kent ölçeğinde uygun alanlarda yeniden kullanılması,
• Kent rekreasyon alanlarında geleneksel olmayan su kaynaklarının (arıtılmış atıksular, yağmur suları vb.) kullanılması,
• Kent peyzaj alanlarının en az %30’unda kurakçıl peyzaj tekniklerinin uygulanması (mevcut peyzaj alanlarının kurakçıl peyzaj alanlarına dönüştürülmesi veya kurakçıl peyzaj düzenlemesi yapılan yeni peyzaj alanlarının düzenlemesi),
• Su verimliliği eğitimlerinin düzenlenmesi,
• TS ISO 46001 Su Verimliliği Yönetim Sistemi Belgesinin alınması (ilk yeşil belge alımında bu belge aranmaz).

Su ve kanalizasyon idareleri aşağıdaki hususlardan sorumludur:

• İçme suyu sistemlerindeki kayıpların Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan Tablo-1’de belirtilen hedeflere düşürülmesi,
• İçme suyu sistemlerine yönelik ölçüm ve izleme sistemlerinin kullanılması,
• Kentsel atıksuların uygun alanlarda yeniden kullanılabilmesi için en az %10’unun uygun arıtma teknolojilerinin kullanılarak geri kazanılması,
• Su verimliliği eğitimlerinin düzenlenmesi,
• TS ISO 46001 Su Verimliliği Yönetim Sistemi Belgesinin alınması* (ilk yeşil belge alımında bu belge aranmaz).

Turkuaz su verimliliği belgelendirme süreçlerinde;

Büyükşehir belediyeleri aşağıdaki hususlardan sorumludur:

• Kentsel atıksu arıtma tesislerinde geri kazanılan atıksuların kent ölçeğinde uygun alanlarda yeniden kullanılması,
• Belediyenin imar yönetmeliğinde yağmur suyu ve gri su uygulamalarına ilişkin hükümlere yer verilmesi,
• Kent rekreasyon alanlarında geleneksel olmayan su kaynaklarının (arıtılmış atıksular, yağmur suları vb.) kullanılması,
• Kent peyzaj alanlarının en az %50’sinde kurakçıl peyzaj uygulamalarının yapılması (mevcut peyzaj alanlarının kurakçıl peyzaj alanlarına dönüştürülmesi veya kurakçıl peyzaj düzenlemesi yapılan yeni peyzaj alanlarının düzenlemesi),
• Su verimliliği eğitim ve farkındalık çalışmalarının düzenlenmesi,
• TS ISO 46001 Su Verimliliği Yönetim Sistemi Belgesinin alınması.

Su ve kanalizasyon idareleri aşağıdaki hususlardan sorumludur:

• İçme suyu sistemlerindeki kayıpların Yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan Tablo-1’de belirtilen hedeflere düşürülmesi,
• Gelir getirmeyen su ile su kayıp oranı arasındaki farkın Yönetmeliğin Ek-5’inde yer alan Tablo-1’de belirtilen seviyelere düşürülmesi,
• İçme suyu sisteminin tamamına yönelik ölçüm ve izleme sistemlerinin kullanılması,
• Kentsel atıksu arıtma tesisi çıkış sularının en az %10’unun yeniden kullanılması,
• Su verimliliği eğitim ve farkındalık çalışmalarının düzenlenmesi,
• TS ISO 46001 Su Verimliliği Yönetim Sistemi Belgesinin alınması.

13 Mart 2025 tarih ve 32840 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği”nde yapılan değişiklik neticesinde Yönetmeliğin Ek-2 listesi yeniden düzenlenmiştir. Su verimliliği belgelendirmesi için yükümlülüklerin belirlenmesinde https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Endüstriyel Faaliyetler için Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunun Ek-1 listesinde yükümlü olarak tanımlanan faaliyetler dikkate alınmaktadır. Buna göre aşağıdaki iki şartı birden sağlayan endüstriyel tesisler su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlü tutulmuşlardır:

• Faaliyetin https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunun Ek-1 listesinde yükümlü olarak tanımlanması,
• Çalışan sayısının 49'dan fazla olması.

Söz konusu listede yükümlü olarak tanımlanan ve aynı zamanda çalışan sayısı 49’un üzerinde olan işletmeler Kılavuza uygun şekilde su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlüdür. Yönetmelik kapsamında yükümlülüğün belirlenmesine ilişkin detaylı bilgi Kılavuzun 1.3 numaralı başlığı altında yer almaktadır:

• Doküman: Endüstriyel Su Verimliliği – Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu
• Başlık: 1.3 ENDÜSTRİYEL FAALİYETLERDE SU VERİMLİLİĞİ BELGELENDİRME SÜRECİ

Ayrıca, TÜİK tarafından yayımlanan güncel NACE Kodlarını içeren Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması, NACE Rev.2.1 listesine TÜİK sınıflama sunucusundan ulaşılabilmektedir: (https://siniflama.tuik.gov.tr/Classifications/ClassificationsSatir?surumId=1668).

Endüstriyel faaliyetlerde aşağıdaki adımlara göre değerlendirme yapılarak yükümlülüğün tespiti sağlanır:

• Adım 1. Yükümlülüğün tespiti için resmi belgelerde (kapasite raporu, oda faaliyet belgesi, sanayi sicil bilgi sistemi vb.) yer alan NACE kodları dikkate alınır.
• Adım 2. Bunların içerisinden fiili olarak üretimi yapılanlar belirlenir. Belgelerde yer almasına rağmen üretimi yapılmayan NACE kodları beyan edilmez.
• Adım 3. Fiili olarak üretim yapılan faaliyetlerin NACE kodları ve çalışan sayıları kontrol edilerek yükümlülüğü tespit edilir. Su Verimliliği belgelendirmesi için yükümlülüklerin belirlenmesinde https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Kılavuzun Ek-1 listesi dikkate alınır. Aşağıdaki iki şartı birden sağlayan endüstriyel tesisler su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlüdür:

(1) Kılavuzun Ek-1'ndeki listede statüsünün “YÜKÜMLÜ” olarak tanımlanmış olması,

(2) Çalışan sayısının 49'dan fazla olması.

• Adım 4. Yükümlülüğü tespit edilen faaliyetlerin su-atıksu-hammadde-personel vb. bakımlardan birbirinden bağımsız şekilde ve konum/lokasyon açısından farklı fiziki yapı/yerleşkeler içerisinde gerçekleştirilmesi durumunda her bir fiziki yapı/yerleşke/tesis/işletme için ayrı ayrı su verimliliği sistemi kurulur ve belge başvurusu yapılır.
• Adım 5. Fiili olarak üretimi yapılan faaliyetlerden, yükümlülük getiren ve yükümlülüğü bulunmayan NACE kodlarının aynı fiziki yapı/yerleşke içerisinde ve su-atıksu-hammadde-personel vb. bakımlardan entegre şekilde gerçekleştirilmesi durumunda, yükümlü olan ve olmayan tüm üretimler toplu olarak başvuru dosyasında beyan edilir.
• Adım 6. Fiili üretimler ile resmi belgelerde uyumsuzluk/tutarsızlık olması durumunda gerçekleştirilen üretim faaliyetleriyle resmi kayıtların uyumlu hale getirilmesi sağlanır.  Başvurudan önce belgelerin güncellenmesi süre bakımından mümkün değilse başvuru dosyasında söz konusu belgelerin güncellenmesine ilişkin ilgili mercilere başvuruların yapıldığına dair beyan sunulur ve başvurudan sonraki ilk bir yıl içerisinde güncel resmi belgeler Bakanlığa (Su Yönetimi Genel Müdürlüğüne) bilgi sistemi üzerinden sunulur.

Su Verimliliği belgelendirmesi için yükümlülüklerin belirlenmesinde https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunun Ek-1 listesinde yükümlü olarak tanımlanan faaliyetler dikkate alınmaktadır. Söz konusu listede yükümlü olarak tanımlanan ve çalışan sayısı 49’un üzerinde olan işletmeler su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlüdür. Gönüllü statüsündeki kurum ve kuruluşlarda çalışan sayısı şartı aranmaksızın isteğe bağlı olarak belge başvurusu yapılabilmektedir.

Yükümlü-gönüllü analizi aşağıdaki şekilde yapılabilir:

Yönetmelik kapsamında yükümlülüğün belirlenmesine ilişkin detaylar Kılavuzun 1.3 numaralı başlığı altında yer almaktadır:

• Doküman: Endüstriyel Su Verimliliği – Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu
• Başlık: 1.3 ENDÜSTRİYEL FAALİYETLERDE SU VERİMLİLİĞİ BELGELENDİRME SÜRECİ

Yönetmelik kapsamında yükümlü olan endüstriyel işletmelerde birden fazla NACE Kodu bazında üretim yapılması durumunda sunulacak resmi belgelerde üretime konu NACE kodları mutlaka yer almalıdır. 

Birden fazla NACE kodunda üretim yapan işletmeler için;

Öncelikle üretim faaliyetlerinin Yönetmeliğe göre yükümlülüğü tespit edilir (bkz. Soru 37-39).

Su verimliliği belgesi doğrudan başvuru sahibi tüzel kişiliğin namına değil, yükümlülük getiren faaliyetlerin gerçekleştirildiği fiziki yapı için düzenlenir. Başvuru sahibi kurum ve kuruluşlar tarafından uhdelerinde yer alan hizmet binaları, yerleşkeler, endüstriyel tesisler, sanayi bölgeleri, sulama tesisleri içerisinden yükümlülüğe konu faaliyetlerin gerçekleştirildiği fiziki yapılar için su verimliliği sistemleri kurularak su verimliliği belge başvurusu yapılır. 

Başvuru sahibine ait, konum ve yerleşim olarak birbirinden bağımsız farklı fiziki yapılarda gerçekleştirilen üretim alanlarının yükümlülüğü tespit edilerek bu üretim tesisleri için su verimliliği sistemi kurularak belge başvurusu yapılır (bkz. Soru 38-39).

Yükümlülüğü tespit edilen ancak farklı lokasyonlarda yer alan, konum ve yerleşim olarak birbirinden bağımsız her bir tesis için ayrı su verimliliği sistemi kurularak ayrı belge başvurusu yapılır. Ayrıntılı bilgi için https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Endüstriyel Faaliyetler İçin Mavi Su Verimliliği Belgesi Başvuru Kılavuzu'nda Bölüm 1.8 Başvuru Sürecinde Dikkate Alınacak Hususlar'a bakınız.

İnşaat/kurulum/hazırlık çalışmalarının devam ettiği ve henüz endüstriyel üretim faaliyetlerinin başlamadığı hallerde, üretim faaliyeti başlayana kadar su verimliliği belgelendirme yükümlülüğü bulunmaz. Sanayi bölgeleri için, faaliyete geçildiği tarihten itibaren Yönetmelikte tanımlanan süreler (18 ay) içerisinde su verimliliği sisteminin kurularak Başvuru Kılavuzuna uygun şekilde belgelendirme süreci yürütülür. Endüstriyel işletmeler için, hazırlık çalışmalarının tamamlanarak üretime geçilmesi ve Yönetmelikte geçen "50 ve üzeri çalışan sayısı" şartının oluşması durumunda işletme için su verimliliği sistemi kurulması ve belgelendirme yükümlülüğü oluşur. Bu iki şartın birlikte karşılandığı tarihten itibaren Yönetmelik gereği 18 ay içerisinde su verimliliği sisteminin kurulması ve https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196 internet adresinde yer alan Başvuru Kılavuzuna uygun şekilde belgelendirme sürecinin yürütülmesi gerekmektedir.

Endüstriyel kuruluşlar kapsamında, organize sanayi bölgeleri, serbest bölge, endüstri bölgeleri ile su verimliliği resmi internet sitesinde (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer alan Endüstriyel Su Verimliliği - Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunun Ek-1’inde listelenen güncel NACE kodları arasında yer alan faaliyetlerden çalışan sayısı 49’un üzerinde olan işletmeler su verimliliği sistemini kurmakla ve mavi su verimliliği belgesi için başvuru yapmakla yükümlüdür. Buna göre, Kılavuzun Ek-1'inde listelenen güncel NACE kodları kapsamında üretimi bulunmayan işletmelerin organize sanayi/endüstri/serbest bölge içinde olsalar dahi Yönetmelik kapsamında yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Endüstriyel işletmelerin üretim faaliyetlerini temsil eden NACE kodları içerisinden Kılavuzun Ek-1'i kapsamında yükümlülük getiren üretim alanları tespit edilerek üretimin gerçekleştirildiği fiziki yapılar (tesis/yerleşke) için su verimliliği sistemi kurulur. Tesiste yükümlü ve yükümlü olmayan birden fazla üretim faaliyeti gerçekleştirilmesi halinde; faaliyetlerin fiziksel olarak tek bir yapı içerisinde gerçekleştirilmesi veya birbirine bağlı entegre üretim akışları bulunması halinde söz konusu fiziksel yapı veya entegre yapı içerisinde gerçekleştirilen faaliyetleri kapsayacak şekilde ortak bir su verimliliği sistemi kurularak tek bir belge başvurusu yapılır.

Tesislerin konum ve yerleşim olarak birbirinden bağımsız olması durumunda Kılavuzun Ek-1'inde listelenen güncel NACE kodları kapsamında yer alan her bir tesis için ayrı su verimliliği sistemi kurularak ayrı belge başvurusu yapılır.

Ayrıntılı bilgi su verimliliği resmi internet sitesinde (https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196) yer alan Endüstriyel Su Verimliliği - Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunda 1.3 numaralı başlığı altında yer almaktadır:

• Doküman: Endüstriyel Su Verimliliği – Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzu 

• Başlık: 1.3 ENDÜSTRİYEL FAALİYETLERDE SU VERİMLİLİĞİ BELGELENDİRME SÜRECİ

Yönetmelik kapsamında Kılavuzun Ek-1'inde yükümlü olarak yer alan NACE Kodları kapsamında üretim yapan endüstriyel işletmeler su verimliliği sistemlerini kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlüdürler. Üretim yapılan fabrikanın dışında yer alan ve Kılavuz’un Ek-1 listesi kapsamında faaliyet göstermeyen idari bina vb. yapılar için belgelendirme yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Su Verimliliği belgelendirmesi için yükümlülüklerin belirlenmesinde https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunun Ek-1 listesinde yükümlü olarak tanımlanan faaliyetler dikkate alınmaktadır. Söz konusu listede yükümlü olarak tanımlanan ve çalışan sayısı 49’un üzerinde olan işletmeler su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlüdür. Yükümlü NACE Kodlarına giren endüstriyel üretimin olmadığı, sadece Ar-Ge, depolama, idari bina vb. yardımcı birimlerin bulunduğu yapılar için yükümlülük bulunmamaktadır. Ancak farklı lokasyonlarda bulunan, Kılavuzun Ek-1 listesinde yükümlü olarak tanımlanan ve çalışan sayısı 49'dan fazla olan her bir üretim tesisi için ayrı ayrı başvuru yapılması gereklidir.

Özel Endüstri Bölgesi kapsamında tek bir endüstriyel işletme olması, yönetimi ile bölge içerisinde yer alan endüstriyel işletmenin aynı olması, bölge yönetiminin ve endüstriyel faaliyetlerin aynı tüzel kişilik uhdesinde yürütülmesi durumunda “sanayi bölgesi” sınıfından değil, “endüstriyel işletme” sınıfı üzerinden belge başvurusu yapılmalıdır.

Endüstriyel kuruluşlar için Yönetmelikte belirtilen son başvuru tarihinden (27 Haziran 2026) itibaren 5 yıl içerisinde bilgi sistemi üzerinden yükümlülerin durumu izlenir. 5 yıllık sürenin sonuna yaklaşıldığında yükümlülerin belge başvurusu sırasında belirledikleri hedefler ve planlamalara ilişkin plan dönemi sonu değerlendirmesi yapılır. Bakanlıkça küresel, ulusal ve sektörel gereksinimler ve dinamikler dikkate alınarak yükümlü endüstriyel işletmelerin hepsini kapsayacak şekilde genel kapsamlı bir süre uzatımı gereksinimi olup olmadığı değerlendirilir.

Yönetmelik’te bahsedilen iş termin planları, endüstriyel işletmeler tarafından su verimliliği sisteminin kurulması sırasında hazırlanan sistem kurulumunun 4. adımına karşılık gelmektedir. Yükümlülerin, https://www.suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2201 adresinde yer alan Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunda belirtilen 7 adımdan oluşan su verimliliği sistemini kurarak Mavi Belge için başvuru yapmaları gerekmektedir. Su verimliliği sisteminin adımlarından birisi de su verimliliği planlamalarının yapılması olup detaylı bilgi için bakınız:

Doküman: Endüstriyel Faaliyetler İçin Su Verimliliği Sitem Kurulumu Kılavuzu

Başlık: 2.2.3. ADIM-3: SU VERİMLİLİĞİ HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİ

Başlık: 2.2.4. ADIM-4: SU VERİMLİLİĞİ PLANLAMALARININ YAPILMASI

Kılavuzun Ek-1'inde yükümlü olarak tanımlanan ve aynı zamanda çalışan sayısı 49’un üzerinde olan işletmelerin Organize Sanayi/Serbest/Endüstri Bölgelerinde yer alsalar dahi münferit olarak başvuru yükümlülüğü bulunmaktadır.

Yönetmelik gereği, organize sanayi/endüstri/serbest bölgelerinin bölge yönetimleri ise; bu bölgeler içerisinde kendi sorumluklarındaki faaliyetler için su verimliliği sistemlerini kurarak belgelendirme süreçlerini yürüteceklerdir.

Yönetmelikte sayılan yükümlüler tarafından, https://suverimliligi.gov.tr/Sayfa/Detay/2196 adresinde yer alan Su Verimliliği Sistem Kurulumu Kılavuzunda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak su verimliliği sistemleri kurularak belgelendirme süreçleri yürütülecektir.

Başvuru formunda belirtilen alanda sanayi bölgesi içerisinde faaliyette olan tüm işletmelerin bilgisi verilecektir.

Yönetmeliğin Ek-1 listesinde yer alan kurum ve kuruluşlar kapsamında; havalimanı idareleri ve havalimanı bünyesindeki endüstriyel işletmelerden Kılavuzun Ek-1'inde yükümlü olarak tanımlananlardan çalışan sayısı 49’dan fazla olanlar belirtilen süreler içerisinde su verimliliği sistemini kurmak ve Yönetmelik Ek-3’te yer alan kriterleri sağlayarak mavi su verimliliği belgesi başvurusu yapmakla yükümlüdür. Yönetmelikte taraflara tanımlanan yükümlülükler gereği, Kılavuzun Ek-1'inde yer alan endüstriyel işletmelerin endüstriyel faaliyetler kategorisinde, havalimanı yönetiminin ise bina ve yerleşkeler kategorisinde ayrı ayrı başvuru yapmaları gerekmektedir.

Ana faaliyet konusu ve nihai üretim konusu Kılavuzun Ek-1'inde yükümlü olarak yer alanlardan çalışan sayısı 49’dan fazla olanlar Yönetmelikte belirtilen sürelerde ve şartlarda su verimliliği sistemini kurarak belge başvurusu yapmakla yükümlüdür.

Yükümlülük tanımında, işletmede nihai ürün olarak imalatı gerçekleştirilen ve resmi belgelerde kayıt altına alınan üretim alanlarının NACE kodları dikkate alınmaktadır. Yönetmelik kapsamında, nihai üretim için gerekli ara ürünlerin üretimine ilişkin yükümlülük bulunmamaktadır. Bu çerçevede, fiili olarak imalatı yapılan nihai ürünlerin bilgileri ile resmi belgelerde yer alan üretim faaliyetlerine ilişkin bilgilerin birbiriyle uyumlu ve tutarlı olması gerekmektedir (ayrıca bkz. Soru 37-39).

İştiraklerin Yönetmelik kapsamında yükümlülüğü bulunması halinde (Kılavuzun Ek-1'nde YÜKÜMLÜ olarak tanımlanması ve aynı zamanda çalışan sayısının 49'dan fazla olması) her bir yükümlünün (hem OSB’nin hem de iştirak kuruluşlarının) ayrı ayrı su verimliliği sistemi kurması ve belge başvurusu yapması gerekmektedir. OSB Yönetimi "sanayi bölgesi" sınıfından, iştirakler ise "endüstriyel işletme" sınıfından münferiden belge başvurusu yapmakla yükümlüdürler.

OSB yerleşkesi içerisinde faaliyet gösteren ve Yönetmelik’te tanımlanan her bir yükümlü sınıfı münferiden belge başvurusu yapmak zorundadır. Örneğin aşağıdaki şartları taşıyan her bir yükümlü grubunun ayrıca su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapması gerekmektedir;

• Mili Eğitim Bakanlığına bağlı olan 400 ve üzeri öğrencisi bulunan ilk ve ortaöğretim grubundaki okullar,
• Tapu kütüğünde iş veya ticaret yeri olarak geçen, 1.000 metrekareden büyük parsel alanına, yeme-içme, eğlence, tuvalet ve hijyen alanları gibi ortak kullanım alanlarına ve ortak bir yönetime sahip olan iş merkezi ve plazalar,
• Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alan nitelikleri haiz alışveriş merkezleri,
• 100 ve üzeri odası bulunan, Kültür ve Turizm Bakanlığından alınmış Turizm İşletme Belgesi bulunan ve Turizm Tesisleri Uygulama Yönetmeliğinde tanımlanan turizm tesisleri,
• Vb.

Yukarıda sayılan şartların oluşmaması durumunda OSB yönetimi yerleşkenin geneli için su verimliliği sistemi kurarak belge başvurusu yapar.

OSB’lerin Mavi Belge başvurusunda eğitimlerin OSB çalışanlarına verilmesi yeterlidir; ancak Yeşil Belge başvurusu için OSB bünyesindeki işletmelerden en az birer temsilcinin eğitimlerde yer alması gerekmektedir.

Başvuru ekranında geri kazanılan su miktarına ilişkin bölümlerde geri kazanılarak (arıtılarak) yeniden kullanıma döndürülen atıksular beyan edilmelidir. Kullanıldıktan sonra atıksu olarak sistemi terk eden ve çeşitli işlemlerden (uygun arıtma teknikleriyle) geçirilerek geri kazanılan ve tekrar aynı veya farklı kullanım alanına döndürülen sular geri kazanılmış atıksu olarak değerlendirilir. Ancak, sistemi atıksu olarak terk etmeden sistem içerisinde döndürülen sular "proses suyu" olarak tanımlanır ve geri kazanılmış atıksu olarak beyan edilmez.

Yönetmelik kapsamında yalnızca endüstriyel su kullanımında değil, peyzajdan şebeke iletim hatlarına tüm süreçlerde bütüncül su verimliliği amaçlanmaktadır. Su verimliliği sisteminin kurulması ve belgelendirme süreci yalnızca endüstriyel su tüketimini değil tüm su tüketimlerini kapsamaktadır. Yönetmelikteki belge kriterleri ve uygulanacak su verimliliği teknikleri yalnızca endüstriyel su kullanımına ilişkin teknikleri değil evsel tüketim, peyzaj sulaması, döngüsel su kullanımı, geleneksel olmayan su kaynaklarının kullanımı, eğitim ve farkındalık çalışmaları, kurumsal kapasite gelişimi gibi pek çok uygulamayı da içermektedir. Dolayısıyla su verimliliği sisteminin kurulması ve belgelendirme yükümlülüğü yalnızca endüstriyel su tüketimi olan faaliyetlerle sınırlı tutulmamıştır.

Yönetmelikte yer alan “500 ha ve üzeri alana sahip olan sulamalar” tanımı kapsamındaki alan büyüklüğü, başvuru sürecinde idareye sunulan Sulama Haritası esas alınarak tespit edilir. Sulama Haritası; başvuruya konu sulama tesisinin hizmet alanını gösteren ve sulanan alanın sınırlarını ortaya koyan resmi belgedir. Bu kapsamda, haritada belirtilen sulama alanı büyüklüğü, değerlendirmede esas alınır.

Bu kriter, sulama yapılan arazinin basınçlı sulama sistemleri (damla sulama veya yağmurlama) için uygun fiziki altyapıya sahip olması durumunda geçerlidir. Suyun kapalı borulu hatlarla tarla başına kadar iletildiği sulama alanlarında basınçlı sulama sistemlerinin kullanılması zorunludur. Uygun sulama usulünün seçilmesinde; su kaynağı ve sulama suyunun özellikleri, toprak özellikleri, arazinin topografik yapısı, iklim özellikleri, bitki özellikleri dikkate alınarak en uygun sulama usulü belirlenir ve uygulanır. Özel şartlar ve ürünler dışında, basınçlı sulama sisteminin seçilmesi teşvik edilir ve sürdürülebilir kullanımı için izleme yapılarak gerekli tedbirler alınır.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen “Tarımsal Üretim Planlaması ve Yeni Destekleme Modeli” kapsamında havzanın su kısıtını dikkate alan üretim faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Bu doğrultuda Tarımsal Üretim Planlaması rehberinden faydalanılabilir.

Tarımsal su verimliliği başlığında yalnızca tarımsal üretim amaçlı sulama yapılan alanlar kapsamda yer almakta olup peyzaj sulamaları dâhil değildir. Peyzaj alanlarının sulanması kapsamında Yönetmeliğin Ek-1’inde sayılan Yerel Yönetimler, Bina ve Yerleşkeler ve Sanayi Bölgelerinin sorumluluğu bulunmaktadır.